Creative Commons – wolno prawie wszystko
rozmawiał: Kazik Pietruszewski

Może na początek coś o samej ideii? Dlaczego warto się zainteresować Creative Commons (w skrócie: CC) i jakie korzyści z tego płyną?

Creative Commons zajmuje się systemem prawa autorskiego i proponuje, by stosowaną powszechnie zasadę „wszelkie prawa zastrzeżone” zastąpić ideą „pewne prawa zastrzeżone”. Uważamy, że na kwestię własności dóbr kultury można patrzeć inaczej niż w czarno-biały sposób, zgodnie z którym jedyną alternatywą dla surowej kontroli jest piractwo i brak poszanowania cudzej własności. Okazuje się, że dzielenie się z innymi swoją twórczością nie tylko służy nam wszystkim, bowiem czyni kulturę bardziej dostępną. Alternatywny model licencjonowania jest też korzystny dla twórców, którzy mogą zyskać na szerszej dystrybucji ich prac.

Jakie zalety można wskazać, które odróżniają CC od dotychczasowych rozwiązań prawnych?

Licencje stworzone przez CC bazują na systemie prawa autorskiego, tak więc gwarantują twórcy jego prawa. Jednocześnie umożliwiają dobrowolne zrzeczenie się części z nich. Artysta sam decyduje, jakie prawa chce zastrzec, a na jakie użycia przyzwala – kierując się wszelkimi powodami, równie dobrze etycznymi jak ekonomicznymi. Może na przykład zgodzić się na swobodne użycie jedynie dla celów niekomercyjnych lub pod warunkiem, że utwór będzie rozprowadzany w niezmienionej formie i nie będą tworzone tak zwane utwory zależne, czyli wszelkiego rodzaju remiksy. Unikamy uciążliwej konieczności proszenia o zgodę na użycie cudzej twórczości, gdyż ta zgoda została już nam dana z chwilą, gdy utwór zostaje udostępniony na licencji CC. Materiały dostępne na licencji CC są „otwarte” – otwarte na dalsze użycie, na swobodne korzystanie, na bycie podstawą dla dalszych twórczych działań.

Na jakim etapie są prace związane z rozwojem CC w Polsce?

W kwietniu tego roku powstały polskie wersje licencji CC. Wtedy też zainicjował działalność projekt Creative Commons Polska, będący efektem współpracy Fundacji Otwarty Kod Kultury, prawników z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz międzynarodowej organizacji Creative Commons. Creative Commons Polska zajmuje się promocją idei, zapewnieniem niezbędnych informacji i narzędzi. Jednocześnie rośnie liczba osób i organizacji używających licencji CC do publikacji własnych prac i materiałów. Twórcy korzystający z licencji CC stanowią rodzaj silnika napędowego całego projektu.

Na pewno macie jakieś przybliżone informacje o tym ile osób i organizacji korzysta już z licencji Creative Commons? Jaki to jest rząd liczb? Które licencje cieszą się największą popularnością?

Nie mamy dokładnych danych, co do liczby osob korzystających z licencji, ale wiemy orientacyjnie ile stron internetowych opatrzonych jest symbolem „Pewne Prawa Zastrzeżone”. Dane z sierpnia mowią o ok. 53 milionach stron. Najbardziej popularne licencje to Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach. Dużą popularnością cieszy się również licencja Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach.